මැදපෙරදිග ගැටුම ඉතා බරපතල වෙමින් පවතී. එය බොහෝ මරණවලට හේතුවෙමින්, නගර විනාශ කරමින්, ගෝලීය බලශක්ති හිඟයක් ඇති කරමින් පවතී. මේ නිසා, ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ලොව පුරා ජනතාව අනෙකුත් වැදගත් ගැටළු කෙරෙහි අඩු අවධානයක් යොමුකරති. මීට මාස හතරකට පමණ පෙර, ශ්රී ලංකාව ඉතා බලවත් සුළි කුණාටුවකට මුහුණ දුන්නේය. එය අධික වර්ෂාව, ගංවතුර සහ නායයෑම් ඇති කළේය. මිලියනයකට අධික පිරිසකට තම නිවාස හැර යාමට සිදුවිය. 640 ක් පමණ මියගිය අතර, 200ක් පමණ තවමත් අතුරුදහන් වී ඇත. එහි දර්ශන ඉතා කණගාටුදායක විය. නගර සහ ගම්මාන ජලයෙන් යට වූ අතර, සමහරක් සම්පූර්ණයෙන්ම ගසාගෙන ගියේය. මෙම හද කම්පාකරවන රූප, බොහෝදෙනකු එක්රැස් වී පීඩාවට පත් වූවන්ට උපකාර කිරීමට හේතුවිය.
අවතැන් වීමේ අර්බුදයේ උච්චතම අවස්ථාවේදී, ජනතාව උදව් කිරීමට එක්වූහ. බොහෝදෙනෙක් ආහාර සැපයීම සඳහා හදිසි මුළුතැන්ගෙවල් පිහිටුවා ගත්හ. එසේම, ස්වේච්ඡා කණ්ඩායම් ගංවතුරෙන් යට වූ නිවාස පිරිසිදු කර අලුත්වැඩියා කිරීමට කටයුතු කළ අතර, එමඟින් ජනතාවට නැවත ඒවායේ ජීවත්විය හැකි විය. ආගමික කණ්ඩායම්, සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ ප්රාදේශීය ප්රජාවන් යන සියල්ලෝම එක්ව පීඩාවට පත්වූවන්ට සහාය වීමට කටයුතු කළහ. කෙටි කාලයක් සඳහා, රට ශක්තිමත් එකමුතුවක් සහ සහයෝගීතාවයක් පෙන්නුම් කළේය. හානිය ඉතා විශාල වූ බැවින්, රජය ත්යාගශීලී සහයෝගයක් ලබාදුන්නේය. හානියට පත් නිවාස අලුත්වැඩියා කිරීමට උපකාර කිරීම, නව නිවාස ඉදිකිරීමට සහාය වීම, පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු සඳහා මුදල් සහ තම නිවාස හැරයෑමට සිදු වූ පවුල් සඳහා කුලී ගෙවීම් මෙයට ඇතුළත් විය. තාවකාලිකව රැඳීසිටීමට ස්ථාන සොයාගැනීමට නොහැකි වූ පුද්ගලයන් සඳහා සුභසාධන මධ්යස්ථාන ද පිහිටුවන ලදී.
සුළිකුණාටුවෙන් පසු නැවත ගොඩනැගීම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා රජය ජනාධිපති කාර්යසාධක බලකායක් ද නිර්මාණය කළේය. එහි ප්රධාන කාර්යය වන්නේ ආපදා ප්රතිචාර සම්බන්ධීකරණය කිරීම, ආයතන අතර සහයෝගීතාව වැඩිදියුණු කිරීම සහ නැවත ගොඩනැගීමේ වැඩසටහන් ඵලදායී ලෙස ක්රියාත්මක වන බව සහතික කිරීමයි. කාර්යසාධක බලකායට අග්රාමාත්යවරියගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඉහළ මට්ටමේ කණ්ඩායමක් ඇතුළත් වේ. එයට කැබිනට් අමාත්යවරුන්, නියෝජ්ය අමාත්යවරුන්, පළාත් නිලධාරීන්, ජ්යෙෂ්ඨ රජයේ නිලධාරීන් සහ සිවිල් සමාජයේ නියෝජිතයන් ද ඇතුළත් වේ. මෙම කාර්යසාධක බලකාය ප්රධාන සම්බන්ධීකරණ ආයතනය ලෙස ක්රියාකිරීම සැලැස්ම විය. බලපෑමට ලක් වූ ප්රදේශවල ප්රතිසාධන කටයුතු වේගවත් කිරීම සහ අත්යවශ්ය සේවා යථාතත්ත්වයට පත්කිරීම සඳහා එය රජයේ ආයතන සහ අනෙකුත් කණ්ඩායම් සමඟ කටයුතු කරනු ඇත.
අවලංගු කළ සේවාව
කෙසේවෙතත්, මාස හතරකට පසු, දරුණුතම බලපෑමට ලක් වූ ප්රදේශයකට කළ සංචාරයකින් පෙනීගියේ බොහෝ පවුල් තවමත් සිරවී සිටින බවත්, ඔවුන්ගේ අනාගතය අවිනිශ්චිත බවත්ය. ගම්මාන පහක ජනතාව තවමත් අරගල කරමින් සිටියහ. සුළිකුණාටුව අතරතුර ඔවුන්ගෙන් බොහෝදෙනකු දැඩි ලෙස පීඩාවිඳ ඇත. සමහරුන්ට නිවාස අහිමි වූ අතර, තවත් පිරිසකට පවුලේ සාමාජිකයන් පවා අහිමි විය. බොහෝදෙනකුට ඔවුන්ගේ ඉඩම තවදුරටත් ආරක්ෂිත නොවන බවත්, ඔවුන්ට නව ස්ථානයකට යෑමට සිදුවන බවත් පැවැසිණි. බොහෝදෙනකුට නිවාස පිරිසිදු කිරීම සඳහා පොරොන්දු වූ මුදල් ලැබුණු අතර, සමහර පවුල්වලට මාස දෙකක් සඳහා කුලී ආධාර ලැබිණි. එහෙත් ඉන් පසුව, විශාල දෙයක් සිදුවී නොමැත. නිවාස නැවත ගොඩනැගීම, ආරක්ෂිත ඉඩම් සොයාගැනීම සහ රැකියා නැවත සකසා දීම වැනි දිගුකාලීන කටයුතු ආරම්භ වී නැත. මේ නිසා, දැනටමත් ව්යසනයකට මුහුණදුන් පවුල් දිගු අවිනිශ්චිත කාලයකට මුහුණ දී සිටී. ඒ අනුව දේශපාලන නායකයන් විසින් දෙන ලද පොරොන්දු බිම් මට්ටමේ ජනතාව වෙත සම්පූර්ණයෙන්ම ළඟා වී නොමැති බව පෙනේ.
රජයේ නිලධාරියකු පැවසුවේ රාජ්ය සේවකයන් ඉතා අධෛර්යයට පත්ව සිටින බවයි. බොහෝ නිලධාරීන්ට ඕනෑවට වඩා වැඩ තිබුණත් ඒවා නිසි ලෙස කිරීමට ප්රමාණවත් සම්පත් නොමැති බව ඔහු පැහැදිලි කළේය. ඔවුන් අපේක්ෂා කරන කාර්යයට ප්රමාණවත් වැටුපක් නොලැබෙ බවත් ඔවුන්ට හැඟීගොස් ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම, සුළිසුළං සහන සඳහා රාජකාරිය කරමින් සිටි සමහර නිලධාරීන්, දුර්වල සේවා කොන්දේසි නිසා වැඩවර්ජනයකට යෑ ගැන පවා සාකච්ඡා කර තිබිණි. දූෂණයට එරෙහිව රජයේ දැඩි ස්ථාවරය අගය කරන බව අදාළ නිලධාරියා පැවසීය. කෙසේවෙතත්, ඔහු උත්ප්රාසයකින් පෙන්වාදුන්නේ, මෙය සමහර රාජ්ය සේවකයන් අතර අභිප්රේරණය අඩුකර ඇති බවයි. මෙයට හේතුව, වේගවත් අනුමැතිය සහ ව්යාපෘති ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා අමතර දිරිගැන්වීම් අවශ්ය බව සමහරු වැරදි ලෙස විශ්වාස කළ බැවිනි.
මෙම පැහැදිලි කිරීම මගින් සමස්ත තත්වයම සම්පූර්ණයෙන් විස්තර නොකළ හැකි නමුත්, රජය විසින් විසඳිය යුතු වැදගත් ගැටළුවක් එයින් පෙන්නුම් කෙරේ. ව්යසනයකින් පසු, රජය ඉක්මනින් හා ක්රියාශීලීව ක්රියාකළ යුතුය. නිලධාරීන් පීඩාවට පත් ජනතාව වෙත ගොස්, පැහැදිලි තොරතුරු ලබාදිය යුතු අතර, ආධාර ලබාගන්නේ කෙසේද යන්න තේරුම් ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාර කළ යුතුය. සුළිකුණාටු වින්දිතයන් සමඟ සාකච්ඡා අතරතුර, ජනතාව පැවසුවේ මෙය ප්රධාන ගැටළුවක් බවයි. රජයේ නිලධාරීන් ඔවුන් වෙත නොපැමිණි බව හෝ ඔවුන්ට ප්රමාණවත් සහයෝගයක් නොදැක්වූ බව ඔවුහු පැවසූහ. බොහෝදෙනකුට හැඟී ඇත්තේ, ඔවුන්ට රජය සමඟ ඉතා සුළු සම්බන්ධතාවක් ඇති බවයි. මෙයින් පෙනීයන්නේ රජයේ ප්රාදේශීය මට්ටමේ පද්ධතිය දුර්වල බවයි. ප්රජාවන් සමඟ සමීපව කටයුතු කිරීමේ වැඩි අත්දැකීම් ඇති රාජ්ය නොවන සංවිධානවලට මෙම උත්සාහයන්ට සහාය වීමට හැකිය.
මෙවැනි අවස්ථාවන්හිදී, රාජ්ය නිලධාරීන් අඩුවෙන් නොව, වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට දිරිමත් කිරීමට රජය ක්රම සොයාගත යුතුය. රජය විසින් යහපත් සහ නව අදහස් සඳහා නිසි ත්යාග ලබාදිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ආපදා ප්රදේශවල සේවය කරන නිලධාරීන්ට අමතර දීමනා ලබාදිය හැකිය. තම කාර්යය හොඳින් කරන නිලධාරීන්ව හඳුනාගෙන උසස් කළ හැකිය. රාජකාරි බර වැඩි නොවන පරිදි රජය වැඩි කාර්ය මණ්ඩලයක් සහ වඩා හොඳ සහයෝගයක් ලබාදිය යුතුය. රාජ්ය නොවන සංවිධානවල සහාය ඇතිව පැහැදිලි ඉලක්ක සහ කාලසීමාවන් නියම කිරීම, නිලධාරීන්ට වේගයෙන් ක්රියා කිරීමට පෙළඹවිය හැකිය. නිලධාරීන්ට ඔවුන්ගේ අමතර උත්සාහය සඳහා, සහයෝගය සහ අගය කිරීම දැනෙන විට, ඔවුන් බලපෑමට ලක් වූ ප්රජාවන් සමඟ සමීපව කටයුතු කිරීමට සහ උපකාර වඩාත් අවශ්ය පුද්ගලයන්ට ළඟාවන බවට වග බලා ගැනීමට වැඩි ඉඩක් ඇත.
දේශපාලන විසඳුම්
වත්මන් තත්ත්වය තුළ, සුළිකුණාටුවෙන් විපතට පත්වූවන් ඊළඟට කුමක් කළ යුතු දැයි නොදනී. මෙම ගැටළුව විසඳීමට රජය ඉක්මනින් ක්රියාකළ යුතුය. රජයේ ප්රතිපත්තියට අනුව, නිවෙසක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් කරන ඉඩම ඔවුන්ට පෙන්විය හැකි නම්, පවුල්වලට නව නිවසක් තැනීම සඳහා රුපියල් මිලියන 5 ක් දක්වා ලබාගත හැකිය. කෙසේවෙතත්, බොහෝ බලපෑමට ලක් වූ ප්රදේශවල මිලදී ගැනීමට ඇත්තේ ඉතා සුළු ඉඩම් ප්රමාණයක් පමණි. මේ නිසා, ජනතාවට තමන් මිලදී ගැනීමට කැමති ඉඩම නිලධාරීන්ට පෙන්විය නොහැකි බැවින්, ඔවුන්ට රජයේ මූල්ය ආධාර ලබාගත නොහැක. රජය මෙම ගැටලුව විසඳිය යුත්තේ ජනතාවට තම වත්මන් ප්රදේශ තුළ සහ ඉන් පිටත තම නිවාස නැවත ගොඩනඟා ගත හැකි ස්ථාන ලැයිස්තුවක් ලබාදීමෙනි. එහෙත් සොයාගත් තවත් ගැටළුවක් වූයේ, බොහෝ සුළිකුණාටුවෙන් විපතට පත්වූවන් තම ඉඩම අනාරක්ෂිත යැයි ප්රකාශ කර තිබුණත්, එය අත්හැර යෑමට අකමැති වීමයි. බොහෝදෙනකුට තමන් වසර ගණනාවක් ජීවත් වූ ස්ථානයේ ආරක්ෂිතව රැඳීසිටීමට අවශ්ය වේ. නව ස්ථානයකට යෑම පහසු තීරණයක් නොවේ.
වින්දිතයන් මුහුණදෙන තවත් ගැටළුවක් වන්නේ වන්දි වෙනුවෙන් අවශ්ය ලියකියවිලි ලබාගැනීමයි. අතුරුදහන් වූ සාමාජිකයන් සිටින පවුල්වලට තම ආදරණීයයන් මියගොස් ඇති බව ඔප්පු කළ නොහැක. නිල සාක්ෂි නොමැතිව, ඔවුන්ට ලැබිය යුතු දේපළ හෝ ප්රතිලාභ ඉල්ලා සිටිය නොහැක. දීර්ඝ සිවිල් යුද්ධය අතරතුර ශ්රී ලංකාව මීට පෙරද මෙවැනිම ගැටළුවලට මුහුණ දී තිබේ. මේ නිසා, දිගු කලක් අතුරුදහන් වූ විට මරණ සහතික වෙනුවට අතුරුදහන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය (OMP) විසින් ලබාදෙන නොපැමිණීමේ සහතික වැනි නීතිමය විසඳුම් රජය විසින් හඳුන්වාදෙන ලදී. ගොවීන්ට ඕනෑම තැනක ජීවත් විය නොහැකි බව රජය ද තේරුම්ගත යුතුය. සෑම තැනකම ගොවිතැන් කළ නොහැක. ගොවීන්ට තම ජීවිත නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට සුදුසු ඉඩම් සහ ජලය අවශ්ය වේ. නැවත ස්ථානගත කිරීමේ සැලසුම් මෙම අවශ්යතා සලකා නොබලන්නේ නම්, බලපෑමට ලක් වූ ජනතාවට නව චිත්තවේගීය හා මූල්යමය ගැටළු ඇති කළ හැකිය.
සුළිකුණාටුවෙන් විපතට පත්වූවන් සමඟ පැවැති සාකච්ඡාවලින් ලැබෙන ප්රධාන පණිවිඩය නම්, රජයට පීඩාවට පත් ජනතාව සමඟ වඩාත් සමීපව කටයුතු කිරීමට සහ වැඩි වැඩියෙන් සන්නිවේදනය කිරීමට අවශ්ය බවයි. ඒ සමඟම, ඉහළ දේශපාලන නායකයන් පළාත් පාලන නිලධාරීන්ට හැසිරවිය නොහැකි ගැටළු විසඳිය යුතුය. ඉඩම් නොමැතිකම, අතුරුදහන් වූ ලියකියවිලි සහ මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායන් නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට උපකාර කිරීම වැනි ගැටළු සඳහා රජයේ ඉහළ මට්ටම්වලින් තීරණ අවශ්ය වේ. විශේෂයෙන් ඉරාන යුද්ධය වැනි ගෝලීය අභියෝග අතරතුර මෙම ගැටළු විසඳීමට රජයෙන් දැඩි කැපවීමක් අවශ්ය වනු ඇත. ශ්රී ලංකාව තම සියලු ජනතාවගේ යහපැවැත්ම ගැන සැලකිලිමත් වන බව පෙන්විය යුතුය. මේ සඳහා මූල්යමය සහයෝගය පමණක් නොව, අභිප්රේරිත රාජ්ය සේවාවක් සහ තවමත් තම ජීවිත නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට උත්සාහ කරන ජනතාවට ක්රියාකාරීව උපකාර කරන ශක්තිමත් නායකත්වයක් ද අවශ්ය වනු ඇත.
