‘සාගත පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති ජාලය’ (FEWS NET) විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම පුරෝකථනයට අනුව, ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම, ජීවන වියදම වැඩිවීම සහ කාලගුණික බලපෑම් හේතුවෙන් ඇතිවන බාධා කිරීම් නිසා අවදානමට ලක්විය හැකි පවුල් දැඩි පීඩනයකට මුහුණ දී සිටින බැවින්, 2027 මැයි මාසය වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලයින් මිලියන 1ත් 1.49ත් අතර සංඛ්‍යාවකට මානුෂීය ආහාර ආධාර අවශ්‍ය විය හැකිය.
2026 යල කන්නයේ අස්වැන්නෙන් ලැබුණු ආහාර තොග ක්‍රමයෙන් අඩුවීමත් සමඟ වෙළඳපොළෙන් ආහාර මිලදී ගැනීම මත වැඩි වැඩියෙන් යැපීමට පටන් ගන්නා බැවින්, 2026 ඔක්තෝබර් සහ 2027 ජනවාරි අතර කාලය තුළ ‘ආතති සහගත’ (IPC අදියර 2) ආහාර සුරක්ෂිතතා තත්ත්වයක් පුළුල් ලෙස පවතිනු ඇතැයි මෙම වාර්තාව මගින් පුරෝකථනය කරයි.
විශේෂයෙන්ම අඩු ආදායම්ලාභී වතු කම්කරුවන්, දුප්පත් වෙරළබඩ ධීවර ප්‍රජාවන් සහ නාගරික දුප්පත් ජනතාව අතර, ඔක්තෝබර් සහ ජනවාරි මාස අතර කාලය තුළ දැඩි පීඩනයක් ඇතිවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. ඔක්තෝබර් සහ දෙසැම්බර් මාස අතර කාලය තුළ මානුෂීය ආහාර ආධාර සඳහා වන අවශ්‍යතාවය උපරිම මට්ටමකට ළඟා වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, 2026 ඔක්තෝබර් සිට 2027 මැයි දක්වා වන මෙම පුරෝකථන කාලසීමාව තුළ මහා පරිමාණ මානුෂීය ආහාර ආධාර අවශ්‍යතාවක් ඇති නොවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
දෙවන අන්තර් මෝසම් සහ ඊසාන දිග මෝසම් කාලගුණ රටා හේතුවෙන් ඇතිවිය හැකි ගංවතුර, තද සුළං, නායයෑම් සහ රළු මුහුදු තත්ත්වයන් කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කටයුතුවලට බාධා ඇති කළ හැකිය. ඉහළ නිෂ්පාදන පිරිවැය, ඉන්ධන සහ ප්‍රවාහන වියදම් සමඟ එක්ව, මෙම තත්ත්වයන් පවුල්වල ආදායමට බලපාන අතර ඔවුන්ගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව අඩු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
කෙසේ වෙතත්, 2027 පෙබරවාරි මාසයේ සිට ආහාර සුරක්ෂිතතා තත්ත්වයන් යහපත් අතට හැරෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. විශේෂයෙන්ම වියළි කලාපයේ, 2026/27 මහ කන්නයේ අස්වැන්න ලැබීමත් සමඟ පවුල් සතු ආහාර තොග නැවත පිරවීම, වෙළඳපොළට ලැබෙන සැපයුම් ඉහළ යාම සහ අමතර කෘෂිකාර්මික රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය වීම ඊට හේතු වනු ඇත.
2027 ජනවාරි සහ මාර්තු අතර කාලයේදී ලැබීමට නියමිත මහ කන්නයේ අස්වැන්න සාමාන්‍යයෙන් යහපත් මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි ද, එය පසුගිය වසර පහක සාමාන්‍ය අස්වැන්නට සමාන වනු ඇතැයි ද පුරෝකථනය කර ඇත. එසේ වුවද, වෙළඳපොළ සැපයුම වැඩි දියුණු වුවද, සහල් මිල ගණන් පසුගිය වසර පහක සාමාන්‍ය මිල ගණන්වලට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
සැප්තැම්බර් මාසයේදී කොළඹ වෙළඳපොළේ නාඩු සහ සම්බා සහල්වල සිල්ලර මිල ගණන්, පසුගිය වසර පහක සාමාන්‍ය මිල ගණන්වලට වඩා පිළ ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර නොවන වියදම් සපුරා ගැනීමේදී අඛණ්ඩ දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දීමට අපේක්ෂා කරන කණ්ඩායම් අතර, විශේෂයෙන් අක්‍රමවත් කෘෂිකාර්මික වැටුප් මත යැපෙන අඩු ආදායම්ලාභී වතු කම්කරුවන් ද වේ.
රළු මුහුද සහ සෘතුමය කාලගුණික තත්ත්වයන් ධීවර දින සහ මසුන් ඇල්ලීම අඩු කරන බැවින් දුප්පත් වෙරළබඩ ධීවර පවුල් ද දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දීමට ඉඩ ඇති අතර, ඉහළ ඉන්ධන සහ මෙහෙයුම් පිරිවැය ඔවුන්ගේ ඉපැයීම්වලට තවදුරටත් බලපායි.
මේ අතර, අඛණ්ඩ ආර්ථික ප්‍රකෘතියක් තිබියදීත්, අලුත් වූ උද්ධමන පීඩනය සහ ඉහළ යන අත්‍යවශ්‍ය වියදම් ගෘහස්ථ මිලදී ගැනීමේ ශක්තියට බලපායි.
වාර්තාවට අනුව, ජනවාරි මාසයේ 2.3% සිට ඔක්තෝබර් මාසයේදී 8.3% දක්වා ප්‍රධාන උද්ධමනය 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී 8.3% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ජනවාරි සහ සැප්තැම්බර් අතර කාලය තුළ එක්සත් ජනපද ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල 6.2% කින් අවප්‍රමාණය වී ඇත.
2026 ජනවාරි සහ ඔක්තෝබර් අතර කාලය තුළ ඩීසල් සහ ගෑස් මිල ආසන්න වශයෙන් 41% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ගෝලීය බලශක්ති සහ නැව්ගත කිරීමේ පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් ඉන්ධන පිරිවැය ද ඉහළ ගොස් ඇත. මෙම වැඩිවීම් ආහාර ප්‍රවාහනය, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය, මසුන් ඇල්ලීම සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා වන වියදම්වලට එකතු වී ඇත.
2027 මාර්තු-අප්‍රේල් පළමු අන්තර් මෝසම් කාලය තුළ අපේක්ෂිත සාමාන්‍යයට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ජල සැපයුම සීමා කළ හැකි අතර කෘෂිකාර්මික හා පශු සම්පත් ක්‍රියාකාරකම් වලට බලපෑම් කළ හැකි බවට වාර්තාව අනතුරු අඟවයි. මෙය ඊළඟ යල කන්නය සඳහා ඉඩම් සකස් කිරීම සහ සිටුවීම ප්‍රමාද කළ හැකිය, විශේෂයෙන් වැසි පෝෂිත ප්‍රදේශ සහ සීමිත වාරිමාර්ග සහිත ස්ථානවල.
2027 මැයි දක්වා ප්‍රධාන ආහාර ලබා ගැනීමේ හැකියාව පුළුල් ලෙස ප්‍රමාණවත් ලෙස පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, ආහාර මිල, ඉන්ධන පිරිවැය, කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය වියදම් වලින් ඇතිවන අඛණ්ඩ පීඩනය අවදානමට ලක්විය හැකි කුටුම්භවලට ඔවුන්ගේ මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීමේ හැකියාව සීමා කිරීමට ඉඩ ඇත.
