2027 අයවැය මගින්, වැටුප් ලබන බදු ගෙවන්නන්ට අප්‍රේල් මාසයේ සිට තම අතට ලැබෙන ශුද්ධ ආදායම (take-home pay) ඉහළ නැංවීමට යෝජනා කෙරේ. ඒ අතරම, අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට අඛණ්ඩ සුබසාධන ගෙවීම් සහ තෝරාගත් ආහාර ද්‍රව්‍ය සඳහා වන ආනයන බදු අඩු කිරීම් හරහා ප්‍රතිලාභ ලැබෙනු ඇත. ‘ඩිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් පීඩාවට පත් ප්‍රජාවන් වෙනුවෙන්, ඉදිරි වසර දක්වා පුනරුත්ථාපන හා ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කිරීම සඳහා රු. බිලියන 260ක මුදලක් රජය විසින් ඉල්ලා සිටියි.
භාණ්ඩ මිල ගණන් ඉහළ යාමේ අර්බුදයක් මතු වී ඇති පසුබිමක, ජනාධිපති සහ මුදල් අමාත්‍ය අනුර කුමාර දිසානායක ඊයේ පාර්ලිමේන්තුවට මෙම අයවැය ඉදිරිපත් කර තිබුණි. මෙය ඔහුගේ රජය යටතේ ඉදිරිපත් කෙරුණු තුන්වන අයවැයයි. ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ඇතුළු සාධක කිහිපයක් නිසා, පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ 2.1%ක්ව පැවති වාර්ෂික උද්ධමනය, මෙම ඔක්තෝබර් මාසය වන විට 8.3% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. 2025 වසරේදී ආර්ථිකය 5%ක වර්ධනයක් වාර්තා කළද, මෙම වසරේ පළමු කාර්තුවේ 5.1%ක්ව පැවති වර්ධන වේගය, දෙවන කාර්තුවේදී 4.2% දක්වා මන්දගාමී විය.
“ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා, සාධාරණ ආදායම්, ගුණාත්මක රාජ්‍ය සේවයක්, ආරක්ෂිත සමාජ පරිසරයක් සහ අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් තිරසාර අනාගතයක් ගොඩනැගීම අපගේ වගකීමයි,” යැයි අනුර දිසානායක පාර්ලිමේන්තුවේදී පැවසීය.
මෙම වෙනස්කම්වලින් පළමුවැන්න මෙම සිකුරාදා සිට ආනයන භාණ්ඩ මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිතය. ඒ අනුව, කිලෝග්‍රෑමයකට රු. 100ක්ව පැවති හාල්මැස්සන් සඳහා වන ආනයන බද්ද රු. 10 දක්වාත්, රු. 302ක්ව පැවති මාලදිවයින් මාළු (කට්ට කරවල) සඳහා වන බද්ද රු. 10 දක්වාත් අඩු කෙරේ. වියළි මිරිස් සහ මිරිස් කුඩු සඳහා වන බද්ද කිලෝග්‍රෑමයකට රු. 50කින් අඩු කිරීමට නියමිතය. පාරිභෝගිකයින්ට ලැබෙන සැබෑ වාසිය, ආනයනකරුවන් සහ සිල්ලර වෙළෙන්දන් විසින් මෙම බදු සහන පාරිභෝගිකයා වෙත ලබා දෙන ප්‍රමාණය මත තීරණය වනු ඇත. දේශීය නිෂ්පාදකයින්ට සහාය වීම සඳහා, ආනයනික සීනි මත පනවා ඇති බද්ද කිලෝග්‍රෑමයකට රු. 10කින් ඉහළ නැංවීමට ද මෙම අයවැය මගින් යෝජනා කෙරේ.
අප්‍රේල් මාසයේ සිට, මාසික ආදායම් බදු අය කිරීම ආරම්භ වන සීමාව (tax threshold) රු. 150,000 සිට රු. 162,500 දක්වා ඉහළ නැංවීමට රජය යෝජනා කරයි. ඒ අනුව, වැටුප් සහ දීමනා ලෙස මසකට රු. 160,000ක් උපයන සේවකයෙකු මෙම යෝජිත සීමාවට යටත් නොවනු ඇත. ඉහළ ආදායම් මට්ටම්වලදී ද බදු බර අඩු වන ආදායම් බදු ගෙවන්නන් සඳහා ලැබෙන අතිරේක මාසික සහනය, ඔවුන්ගේ ආදායම් මට්ටම අනුව රු. 750ත් රු. 15,750ත් අතර අගයක් ගන්නා බව ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කර තිබේ.
‘අස්වැසුම’ දීමනා අඛණ්ඩව ලබා දීම ඇතුළුව, සමාජ ආරක්ෂණ දීමනා වෙනුවෙන් මෙම අයවැය මගින් රු. බිලියන 230ක් වෙන් කර ඇත. එසේම, ආබාධ සහිත පුද්ගලයින් සහ වකුගඩු රෝගීන් සඳහා වන මාසික දීමනාව රු. 10,000 සිට රු. 12,500 දක්වා ඉහළ නැංවීමට ද යෝජනා කෙරේ.
රාජ්‍ය සේවකයින් සඳහා 2025 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මූලික වැටුප් සංශෝධනයේ අවසන් අදියර ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිත අතර, ඒ සඳහා 2027 වසරේදී රු. බිලියන 110ක් වෙන් කර ඇත. අදියර තුනම සැලකූ විට, මෙම සංශෝධනය මගින් අවම මාසික මූලික වැටුප රු. 15,750කින් ඉහළ නංවයි. තෝරාගත් රාජ්‍ය සේවකයින් සඳහා දීමනා වැඩි කිරීමට ද රජය යෝජනා කරන අතර, ඒ අනුව හෙදියන් සහ අතුරු වෛද්‍ය සේවා (paramedical and supplementary medical services) කාර්ය මණ්ඩල සඳහා වන මාසික විශේෂ රාජකාරි දීමනාව දෙගුණ කර රු. 12,000ක් දක්වා ඉහළ දැමීමට යෝජිතය.
2020 වසරට පෙර විශ්‍රාම ගිය රාජ්‍ය සේවකයින් සඳහා, මීට පෙර සිදු කළ විශ්‍රාම වැටුප් ගැලපුම් ක්‍රියාවලියේ අවසන් අදියර ලබන වසරේදී ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිතය. 2020 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ විශ්‍රාම ගිය අයට, 2028 අයවැයෙන් ආරම්භ කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අදියරගත විශ්‍රාම වැටුප් සංශෝධනය තෙක්, ජූලි මාසයේ සිට රු. 2,500ක අතුරු දීමනාවක් හිමි වනු ඇත.
රාජ්‍ය සෞඛ්‍ය සේවය වෙනුවෙන් රජය රු. බිලියන 131ක ප්‍රාග්ධන වියදමක් වෙන් කර ඇත. ඉන්දීය ආධාර ඇතිව ලබන වසරේදී ‘1990 සුව සැරිය’ සේවාවට ගිලන් රථ 100ක් එක් කිරීමට නියමිත අතර, සමස්ත සෞඛ්‍ය සේවයේ පවතින පැරණි ගිලන් රථ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා තවත් රු. බිලියන 3ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කර ඇත. එසේම, MRI සහ CT ස්කෑනර් යන්ත්‍ර ඇතුළු වෛද්‍ය උපකරණ මිලදී ගැනීම සඳහා අතිරේක අරමුදල් වෙන් කිරීමට ද මෙම අයවැය මගින් යෝජනා කෙරේ.
සෞඛ්‍ය සේවා ප්‍රජාවට වඩාත් සමීප කිරීමේ අරමුණින්, 2027 වසරේදී ‘ආරෝග්‍ය සුවතා මධ්‍යස්ථාන’ (Arogya Wellness Centres) සඳහා රු. බිලියන 3.6ක් වෙන් කර ඇත. මධ්‍යස්ථාන 39ක් ආශ්‍රිතව සිදු කෙරෙන නියමු ව්‍යාපෘතියකින් අනතුරුව, පළාත් සභා සමඟ එක්ව 2029 වසර වන විට මෙවැනි මධ්‍යස්ථාන 1,000ක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර ඇත. පාසල් යන දරුවන් සිටින පවුල් සඳහා, අභ්‍යාස පොත් සහ මුද්‍රිත පොත් මත පනවා ඇති වැට් (VAT) බද්ද අප්‍රේල් මාසයේ සිට ඉවත් කිරීමට රජය යෝජනා කරයි. එසේම, චීනය විසින් පරිත්‍යාග කරන ලද පාසල් නිල ඇඳුම් බෙදා දීමේ වැඩසටහන ලබන වසරේදීත් ක්‍රියාත්මක කෙරෙනු ඇත. දැනටමත් 1 ශ්‍රේණියේ හඳුන්වා දී ඇති අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ 2 සහ 6 ශ්‍රේණි දක්වා ව්‍යාප්ත කිරීමට නියමිත අතර, විශ්වාසදායක අන්තර්ජාල පහසුකම් නොමැති ඉතිරි ද්විතීයික පාසල් 750 සඳහා එම පහසුකම් ලබා දීමට රජය සැලසුම් කර ඇත. අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨවල පුහුණු ගුරුවරුන් සඳහා දැනට ගෙවනු ලබන රු. 10,500ක දීමනාව, අප්‍රේල් මාසයේ සිට රු. 20,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට යෝජිතය.
පානීය ජලය, සනීපාරක්ෂාව සහ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා අවශ්‍ය ජල සැපයුම වෙනුවෙන් තවත් රු. බිලියන 77ක් වෙන් කර ඇත. පානීය ජල ව්‍යාපෘති 13ක් ආරම්භ කිරීම සඳහා රු. බිලියන 5.19ක් ද, ප්‍රජා ජල යෝජනා ක්‍රම වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා රු. බිලියන 2ක් ද මෙම අයවැය මගින් වෙන් කෙරේ. යාපනය සහ වන්නිය යන ප්‍රදේශවල පවතින මුහුදු ජලය ඇතුළු වීම සහ බැක්ටීරියා ආශ්‍රිත දූෂණය වැනි ගැටලු විසඳීම සඳහා රු. බිලියන 1ක් යෝජනා කර ඇති අතර, ඇල්ල, මොරටුව සහ ඒකල යන ප්‍රදේශවල අපජල ව්‍යාපෘති සඳහා රු. බිලියන 1.74ක් වෙන් කර ඇත.
යෝජිත රු. බිලියන 260ක අතිරේක ඇස්තමේන්තුව මගින්, මීට පෙර අනුමත කරන ලද රු. බිලියන 500ක ප්‍රතිසංස්කරණ පැකේජයෙන් භාවිතයට නොගත් කොටස 2027 වසරේදී නැවත ලබා ගැනීමට ඉඩ සැලසේ. ආපදා තත්ත්වයෙන් පසු සිදු කරන ලද තක්සේරුවකට අනුව, නිවාස, කර්මාන්ත, දුම්රිය සේවා, ගොවිබිම්, පාසල් සහ සෞඛ්‍ය සේවාවන් ඇතුළු ක්ෂේත්‍රවලට බලපෑම් එල්ල වී ඇති අතර, සිදුවූ හානිය සහ ආර්ථික අලාභය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.4ක් පමණ වන බව අනුර කුමාර දිසානායක සඳහන් කර තිබේ.
මෙම අතිරේක ඇස්තමේන්තුව ද ඇතුළුව, 2027 වසරේ අයවැය හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 4.5%ක් වනු ඇතැයි භාණ්ඩාගාරය අපේක්ෂා කරයි. සංශෝධිත ඇස්තමේන්තු අනුව මෙම අගය 3.7%ක් විය.
