සති අන්තයේ පැවති සාකච්ඡා බිඳ වැටීමෙන් පසු ඉරාන වරායන් අවහිර කිරීමට එක්සත් ජනපදය උත්සහ කරමින් සිටියදී , ඉරානයේ යුද්ධය අවසන් කිරීම අරමුණු කරගත් සාකච්ඡා මෙම සතියේ නැවත ආරම්භ කළ හැකි බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පවසා තිබේ.
“ඔබ [ඉස්ලාමාබාද්] හි රැඳී සිටිය යුතුයි, ඇත්තටම, ඉදිරි දින දෙක තුළ යමක් සිදුවිය හැකි නිසා, අපි එහි යාමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වමු,” ට්රම්ප් නිව්යෝක් පෝස්ට් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පැවසූ බව ජාත්යන්තර මාධ්ය උපුටා දක්වයි.
තම මෙහෙයුමේ පළමු පැය 36 තුළම “මුහුදෙන් ඉරානයට සහ ඉන් පිටතට සිදුවන වෙළඳාම සම්පූර්ණයෙන්ම නවතා දමා ඇති” බව ඇමරිකානු හමුදාව පැවසූ පැවසීමෙන් අනතුරුව ට්රම්ප් මෙම ප්රකාශය සිදුකර තිබේ.
ලබන සතියේ කල් ඉකුත් වීමට නියමිත සති දෙකක සටන් විරාමයක් සඳහා වන අපේක්ෂාවන් බිඳ දැමීමට මෙය හේතු වෙනු ඇතැයි සැක මතුවෙමින් තිබේ.
ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශයන්ට ඉරාන පාර්ශවය තවමත් ප්රතිචාර දක්වා නැත. නමුත් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් පැවසුවේ සාකච්ඡා නැවත ආරම්භ වීමට “බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති” බවයි.
ගල්ෆ්, පකිස්ථාන සහ ඉරාන නිලධාරීන් ද වොෂින්ටන් සහ ටෙහෙරානයේ සාකච්ඡා කණ්ඩායම් මෙම සතිය අගදී පාකිස්තානයට ආපසු යා හැකි බව පවසා ඇති අතර, තවමත් සාකච්ඡා සඳහා දිනයක් එකඟ වී නොමැති බව රොයිටර් පුවත් ඒජන්සිය වාර්තා කරයි.
එක්සත් ජනපද යුද නැව් දුසිමකට වැඩි ප්රමාණයක් සහ එක්සත් ජනපද හමුදා නිලධාරීන් 10,000 ක් පමණ දැන් ඉරාන වරායන්ට ඇතුළු වන හෝ පිටවන ඕනෑම රටක යාත්රාවක් අවහිර කිරීමට සුදානමින් සිට ලදී.
එසේම රටේ ප්රධාන මුදල් ප්රභවයන් දෙකක් ඉලක්ක කර ගනිමින් ටෙහෙරානයට පීඩනය යෙදීම මෙහි අරමුණයි: තෙල් ආදායම සහ තීරණාත්මක ජල මාර්ගය හරහා ගමන් කිරීම සඳහා ඉරානය නැව්වලින් අයකර සිටින සැලකිය යුතු ගාස්තුයි.
මැද පෙරදිග සහ මධ්යම ආසියාවේ සමහර ප්රදේශවල එක්සත් ජනපද හමුදා ක්රියාකාරකම් සඳහා වගකිව යුතු එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන නිලධාරියා (සෙන්ට්කොම්), අඟහරුවාදා ප්රකාශ කළේ, වෙළඳ නැව් හයක් ඇමරිකානු හමුදාවන්ගේ “උපදෙස්වලට අනුකූලව” ඉරාන වරායන් වෙත ආපසු ගිය බවයි.
බදාදා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සෙන්ට්කොම් අණදෙන නිලධාරී ඇඩ්ම් බ්රැඩ් කූපර් මෙසේ පැවසීය: “ඇමරිකානු හමුදා මැද පෙරදිග සමුද්රීය ආධිපත්යය පවත්වා ගෙන යන බැවින් ඉරාන වරාය අවහිර කිරීමක් සම්පූර්ණයෙන්ම ක්රියාත්මක කර ඇත.
“ඉරානයේ ආර්ථිකයෙන් 90% ක් පමණ ජාත්යන්තර මුහුදු මාර්ග වෙළඳාමෙන් පෝෂණය වේ. අවහිර කිරීම ක්රියාත්මක කිරීමෙන් පැය 36 කටත් අඩු කාලයකදී, එක්සත් ජනපද හමුදා මුහුදු මාර්ග ඔස්සේ ඉරානයට සහ ඉන් පිටතට යන ආර්ථික වෙළඳාම සම්පූර්ණයෙන්ම නවතා දමා ඇත.”
මේ අතර සඳුදා ආරම්භ වූ අවහිර කිරීමෙන් පසු ඉරානයට සම්බන්ධ නොවූ තවත් නැව් තුනක් සමුද්ර සන්ධිය තරණය කර ඇති බව BBC Verify වාර්තා කර තිබේ.
සති අන්තයේ පකිස්ථාන අගනුවර වන ඉස්ලාමාබාද් හි පැවති මූලික ඉහළ මට්ටමේ සාකච්ඡා කිසිදු එකඟතාවයක් ඇතිකර ගැනීමට අසමත් වූ අතර, ඉරානය එහි කොන්දේසිවලට එකඟ නොවූ බව එක්සත් ජනපදය පැවසීය.
ඉරානයේ න්යෂ්ටික අභිලාෂයන් ප්රධාන ගැටළුවක් වී ඇති බව ජාත්යන්තර මාධ්ය පවසයි.
ඉරානයේ සියලුම යුරේනියම් රැස්කිරීම් වසර 20 කට අත්හිටුවීමට එක්සත් ජනපදය යෝජනා කර තිබූ බව එක්සත් ජනපද නිලධාරියෙක් BBC හි ඇමරිකානු හවුල්කරු CBS ප්රවෘත්ති වෙත පැවසීය.
නමුත් ටෙහෙරානය වසර පහක නතර කිරීමක් යෝජනා කර ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කර තිබේ.
ඉස්ලාමාබාද්හි එක්සත් ජනපද සාකච්ඡාවලට නායකත්වය දුන් උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් අඟහරුවාදා පැවති කොන්සර්වේටිව් දේශපාලන උත්සවයකදී ඉරානයට ගිවිසුමක් අවශ්ය බව තමා විශ්වාස කරන බව පැවසීය.
“ඇත්ත වශයෙන්ම, ඉරානය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර බොහෝ අවිශ්වාසයක් පවතී,” වැන්ස් ජෝර්ජියාවේ ටර්නින් පොයින්ට් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පැවති උත්සවයකදී පැවසීය. “ඔබට එම ගැටලුව එක රැයකින් විසඳා ගත නොහැක.”
මේ අතර, ඊශ්රායලය සහ ලෙබනනය අඟහරුවාදා වොෂින්ටනයේ පැවති සාකච්ඡාවලින් පසු සෘජු සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීමට එකඟ වී තිබේ.
1993 වසරෙන් පසු දෙරටේ නිලධාරීන් අතර පැවති පළමු සෘජු සාකච්ඡාව මෙයයි.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර ඉස්ලාමාබාද්හි පැවති සාකච්ඡා සහ වොෂින්ටනයේ පැවති ඊශ්රායල-ලෙබනන සාකච්ඡා අතර කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති බව බීබීසීය වාර්තා කරයි.
